Amortisman Nedir?
Amortisman; işletmelerin maddi ve maddi olmayan duran varlıklarının zamanla aşınma, eskime veya değer kaybına uğraması nedeniyle bu varlıkların maliyetini faydalı ömürleri boyunca giderleştirme işlemidir. Amortisman yoluyla işletmeler varlığın maliyetini tek seferde değil, belirli bir süre boyunca giderleştirebilirler. Mali tablolar, vergi hesaplamaları ve yatırım kararlarındaki etkisi nedeniyle amortisman hem bireyler hem de işletmeler için önemli bir husustur.
Faydalı Ömür, bir varlığın ekonomik olarak belirlenmiş ömrüdür. Varlıkların faydalı ömürleri VUK Genel Tebliğlerinde belirtilmiştir.
Amortisman Ayırma Şartları Nelerdir?
– Kullanılan varlık işletmede bir yıldan fazla kullanılabilir olmalıdır.
– İlgili eşya yıpranabilir veya zaman içerisinde kıymetten düşebilecek yapıda olmalıdır.
– İktisadi kıymetin değerinin en az 12.000 TL olması gerekmektedir. (Bedel içerisine KDV dahil edilmemektedir.)
Amortisman Yöntemleri
Maliye Bakanlığı’nın iktisadi kıymetlerin faydalı ömürlerini dikkate alarak tespit ve ilan ettiği oranlar üzerinden ve Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 315. maddesine göre amortismana tabi olan maddi varlıklar için hesaplama yapılır. Yıllık ayrılacak amortisman tutarları, ilgili amortisman yöntemine göre farklılık gösterebilir.
Normal Amortisman Yöntemi
Normal amortisman; varlığın tutarının, ekonomik ömrüne bölünerek hesaplanır.
Örnek vermek gerekirse;
Faydalı ömrü 5 yıl olan 100.000 TL’lik bir varlığın her sene hesaplanacak olan amortisman tutarları aşağıdaki gibidir:
1.yıl = 100.000*0,2 = 20.000 TL (Net Aktif Değeri ise, 100.000 – 20.000 = 80.000 TL)
2.yıl = 100.000*0,2 = 20.000 TL (Net Aktif Değeri ise, 80.000 – 20.000 = 60.000 TL)
3.yıl = 100.000*0,2 = 20.000 TL (Net Aktif Değeri ise, 60.000 – 20.000 = 40.000 TL)
4.yıl = 100.000*0,2 = 20.000 TL (Net Aktif Değeri ise, 40.000 – 20.000 = 20.000 TL)
5.yıl = 100.000*0,2 = 20.000 TL (Net Aktif Değeri ise, 20.000 – 20.000 = 0 TL)
Hızlı Amortisman (Azalan Bakiyeler) Yöntemi
Varlığın normal amortisman tutarının 2 katı olacak şekilde yıllık amortisman yazılır.
Faydalı ömrü 5 yıl ve 100.000 TL’lik bir varlığın amortisman tutarları aşağıdaki gibi olacaktır.
Normal amortisman oranı = %20 (5 yıl)
Hızlı amortisman oranı = %40 (0,20*2)
1.yıl = 100.000*0,4 = 40.000 TL (Net Aktif Değeri ise, 100.000 – 40.000 = 60.000 TL)
2.yıl = 60.000*0,4 = 24.000 TL (Net Aktif Değeri ise, 60.000 – 24.000 = 36.000 TL)
3.yıl = 36.000*0,4 = 14.400 TL (Net Aktif Değeri ise, 36.000 – 14.400 = 21.600 TL)
4.yıl = 21.600*0,4 = 8.640 TL (Net Aktif Değeri ise, 21.600 – 8.640 = 12.960 TL)
5.yıl = Net aktif değerde kalan 12.960 TL’lik tutarın tamamı ilgili yılda gider yazılır. Herhangi bir oran hesaplaması yapılmaz.
AR-GE Projelerinde Amortisman Uygulaması
Ar-Ge faaliyetleri sonucunda, tescil edilip edilmemesine bakılmaksızın gayrimaddi hak (patent, faydalı model, yazılım, lisans vb.) niteliği kazanan ve aktifleştirilmesi gereken harcamalar, 5 yıl süreyle ve %20 amortisman oranı üzerinden itfa edilebilir.
Dolayısıyla Ar-Ge faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan gayrimaddi haklar, oluştukları yıldan itibaren amortisman yoluyla giderleştirilebilmektedir.
