İstanbul'da Tasarım Merkezi Kurmak: Şartlar, Personel Kriterleri ve Ar-Ge Merkezinden Farkları

İstanbul’da ürün geliştirme, endüstriyel tasarım, mimarlık, mühendislik, moda, tekstil, mobilya, otomotiv, makine veya benzeri tasarım yoğun faaliyetler yürüten işletmeler açısından Tasarım Merkezi Belgesi, 5746 sayılı Kanun kapsamında önemli bir kurumsallaşma ve teşvik mekanizması oluşturmaktadır. Ancak yalnızca bünyesinde tasarımcı çalıştırılması veya tasarım departmanının bulunması, bir işletmenin Tasarım Merkezi olarak değerlendirilmesi için yeterli olmamaktadır. Personel yapısının, yürütülen projelerin, organizasyonun, fiziki alanın ve kayıt sistemlerinin mevzuatta belirtilen şartlara uygun biçimde oluşturulması gerekmektedir.

5746 sayılı Kanun kapsamında Tasarım Merkezi sermaye şirketlerinin organizasyon yapısı içerisinde ayrı bir birim şeklinde örgütlenen, münhasıran Türkiye’de tasarım faaliyetleri yürüten, yeterli tasarım birikimi ve yeteneğine sahip ve gerekli personel şartlarını karşılayan birim olarak tanımlanmaktadır. Bu nedenle tasarım merkezi kurulumu, yalnızca başvuru dosyasının hazırlanmasından oluşmamaktadır. Başvuru öncesinde şirketin personel yapısı, mevcut projeleri, organizasyon şeması, fiziki alanı ve yürüttüğü faaliyetlerin 5746 sayılı Kanun kapsamında tasarım faaliyeti olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği birlikte analiz edilmelidir.

İstanbul'da Tasarım Merkezi danışmanlığı almak isteyen şirketler, 5746 sayılı Kanun kapsamında merkez kurulumu ve başvuru süreçlerinde uzmanlaşmış danışmanlık firmalarından destek alabilir. Bee Advise, İstanbul'daki işletmelere ön uygunluk analizi, personel ve proje yapılanması, başvuru dosyasının hazırlanması, Bakanlık değerlendirme süreci ve belge sonrası yönetim konularında Tasarım Merkezi danışmanlığı sunmaktadır.

Tasarım Merkezi Nedir ve Kimler İçin Uygun?

Tasarım Merkezi işletmenin ürün veya ürünlerin işlevselliğini artırmaya, geliştirmeye, iyileştirmeye ve farklılaştırmaya yönelik yenilikçi tasarım faaliyetlerinin belirli bir organizasyon altında yürütüldüğü birimdir.

5746 sayılı Kanun'da tasarım faaliyeti sanayi alanında ve ilgili mevzuat kapsamında uygun görülen diğer alanlarda katma değer ve rekabet avantajı oluşturma potansiyeline sahip ürün geliştirme, iyileştirme ve farklılaştırma faaliyetleri çerçevesinde tanımlanmaktadır. Bu yapı özellikle düzenli şekilde tasarım projeleri yürüten ve tasarım faaliyetlerini münferit işlerden çıkararak kurumsal bir proje yönetim sistemi içerisinde takip eden işletmeler açısından anlamlı olmaktadır.

Bir şirketin Tasarım Merkezi kurmaya uygun olup olmadığı değerlendirilirken yalnızca sektör adına bakılmaması gerekmektedir. Şirket içerisinde gerçekte hangi faaliyetlerin yürütüldüğü, personelin projelerdeki görevleri, projelerin yenilik ve tasarım içeriği, proje çıktıları ve tasarım faaliyetlerinin şirketin ticari faaliyetleri içerisindeki yeri birlikte incelenmelidir.

Örneğin mevcut ürün kataloglarında yalnızca renk, ölçü veya görsel değişiklik yapılması ile yenilikçi ürün geliştirme amacı taşıyan sistematik tasarım projeleri aynı kapsamda değerlendirilmemektedir. Başvuru öncesi proje portföyünün doğru sınıflandırılması bu nedenle kritik önem taşımaktadır.

Tasarım Merkezi Kurma Şartları

Tasarım Merkezi Belgesi alınabilmesi için 5746 sayılı Kanun ve ilgili uygulama yönetmeliğinde belirtilen asgari şartların birlikte karşılanması gerekmektedir.

Yönetmelik kapsamında Tasarım Merkezlerinde en az 10 tam zaman eşdeğer tasarım personeli istihdam edilmesi temel koşullardan biri olarak düzenlenmektedir. Bunun yanında merkezin ayrı bir organizasyon yapısına sahip olması, tasarım projelerinin bulunması, faaliyetlerin Türkiye’de gerçekleştirilmesi ve personelin merkezdeki çalışmalarının takip edilebilmesine yönelik mekanizmaların oluşturulması gerekmektedir.

Asgari Personel Sayısı

Tasarım Merkezi başvurusunda temel eşik en az 10 tam zaman eşdeğer tasarım personelidir.

Buradaki önemli ifade “10 çalışan” değil, 10 tam zaman eşdeğer tasarım personeli olmasıdır. Dolayısıyla personel sayısının yalnızca bordro üzerinden kontrol edilmesi yeterli olmamaktadır. Çalışanların Tasarım Merkezi faaliyetlerine ayırdığı süreler, görevleri ve mevzuattaki tasarım personeli tanımına uygunlukları ayrıca değerlendirilmelidir.

Başvuru öncesinde personel listesinin;

• eğitim durumu,
• mezuniyet bölümü,
• görev tanımı,
• projelerde üstlendiği rol,
• Tasarım Merkezi içerisindeki çalışma süresi

bakımından ayrı ayrı incelenmesi gerekmektedir.

Tasarımcı ve Tasarım Personeli Niteliği

5746 sayılı Kanun tasarım personelini, tasarım faaliyetlerinde doğrudan görev alan tasarımcılar ve teknisyenler kapsamında tanımlamaktadır.

“Tasarımcı” tanımı ise daha spesifiktir. Tasarım projelerinin gerçekleştirilmesi veya yönetilmesi süreçlerinde görev alan; mühendislik, mimarlık veya tasarımla ilgili bölümlerden en az lisans mezunu kişiler ile tasarım alanında lisansüstü eğitim derecesine sahip diğer kişiler bu kapsamda değerlendirilmektedir. Bu nedenle Tasarım Merkezi personel yapılanması hazırlanırken yalnızca kişinin şirket içindeki unvanına bakılması doğru olmamaktadır. Mezuniyet alanı ile fiilen yürüttüğü tasarım faaliyeti arasındaki ilişki de değerlendirilmelidir.

Fiziki Alan ve Ayrı Çalışma Ortamı Şartları

Tasarım Merkezi, şirket organizasyonu içerisinde ayrı bir birim şeklinde yapılandırılmalıdır. İlgili düzenlemelerde merkezin tek bir yerleşke veya fiziki mekân içerisinde konumlandırılması ve Tasarım Merkezi personelinin merkezde çalışıp çalışmadığının kontrol edilebilmesine yönelik mekanizmaların bulunması beklenmektedir.

Bu nedenle İstanbul’da Tasarım Merkezi kurulacak ofisin veya tesisin belirlenmesinden önce; fiziki sınırlar, giriş-çıkış kontrolü, personel yerleşimi, ortak alanlar, organizasyon yapısı ve merkez dışında kalan şirket birimleri ile Tasarım Merkezi arasındaki ayrım değerlendirilmelidir.

Başvurunun ardından yapılabilecek değerlendirmelerde yalnızca dosyada gösterilen organizasyon değil, fiili çalışma düzeni de önem taşımaktadır.

Faaliyet Kapsamı

Tasarım Merkezi içerisinde her şirket faaliyeti Tasarım Merkezi faaliyeti olarak gösterilememektedir. Merkez bünyesinde yürütülen çalışmaların tanımlı tasarım projeleri ile ilişkilendirilmesi; projelerin amacı, kapsamı, süresi, teknik içeriği, bütçesi ve beklenen çıktılarının belirlenmesi gerekmektedir.

5746 sayılı Kanun kapsamında tasarım projesi, amacı ve kapsamı belirlenmiş ve tasarım faaliyetlerinin aşamalarını ortaya koyan sistematik bir proje yapısı üzerinden tanımlanmaktadır. Bu nedenle başvuru hazırlığında yalnızca personel ve fiziki alan kriterlerine odaklanılması yeterli olmayacaktır. Şirketin proje portföyü de Tasarım Merkezi değerlendirmesinin temel bileşenlerinden biri olacaktır.

Tasarım Merkezi mi, Ar-Ge Merkezi mi? Farklar ve Birlikte Kurulum

Ar-Ge Merkezi ile Tasarım Merkezi uygulamalarının ikisi de 5746 sayılı Kanun kapsamında yer almakla birlikte, merkezlerde yürütülmesi beklenen faaliyetlerin niteliği aynı değildir.

Hangisi Size Uygun?

Bir işletmenin Tasarım Merkezi veya Ar-Ge Merkezi tercihinin yalnızca sağlanabilecek teşvikler üzerinden yapılması doğru olmamaktadır.

Şirket faaliyetlerinin “Yeni bilimsel veya teknolojik bilgi üretmeye, teknik belirsizlikleri çözmeye ve yeni teknoloji geliştirmeye mi odaklandığı?” yoksa; “Ürünleri işlev, kullanım, performans, estetik veya tasarım özellikleri bakımından geliştirmeye ve farklılaştırmaya mı odaklandığı?” incelenmelidir.

Bazı işletmelerde her iki faaliyet türü de önemli ölçekte yürütülmektedir. Bu durumda şirket bünyesinde Ar-Ge ve tasarım faaliyetlerinin organizasyonel olarak ayrıştırılması ve gerekli şartların ayrı ayrı sağlanması halinde farklı merkez yapılanmaları gündeme gelebilmektedir. Bu yapı oluşturulurken personel, projeler, çalışma süreleri, giderler ve fiziki alanların hangi merkeze ait olduğunun açık biçimde tanımlanması özellikle önem taşımaktadır.

İstanbul'da Tasarım Merkezi Kurarken Dikkat Edilecekler

İstanbul, Türkiye’de Ar-Ge ve tasarım faaliyetlerinin en yoğun gerçekleştirildiği şehirlerden biridir.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Ocak 2026 tarihinde yayımladığı verilere göre İstanbul’da 434 Ar-Ge Merkezi, 157 Tasarım Merkezi ve 20 Teknoloji Geliştirme Bölgesi bulunmaktadır. Türkiye genelinde ise Bakanlığın 3 Eylül 2026 tarihli güncel istatistiklerinde 1.368 Ar-Ge Merkezi ve 349 Tasarım Merkezi yer almaktadır.

Bu yoğunluk, İstanbul’da Tasarım Merkezi kurmayı planlayan işletmeler açısından güçlü bir nitelikli iş gücü ve inovasyon ekosistemi sağlamakla birlikte; personel, ofis yapısı ve farklı teşvik mekanizmalarının birlikte değerlendirilmesini de gerekli hâle getirmektedir.

İstanbul'daki Tasarım Odaklı Sektörler

İstanbul’daki şirket yapısı dikkate alındığında tasarım faaliyetleri yalnızca klasik anlamdaki endüstriyel tasarım ofisleri ile sınırlı kalmamaktadır.

Tekstil ve hazır giyim, makine, otomotiv yan sanayi, mobilya, mimarlık, yapı ürünleri, tüketici ürünleri, ambalaj, elektronik ürünler ve farklı mühendislik alanlarında faaliyet gösteren işletmelerin bünyelerinde de sistematik tasarım ekipleri bulunmaktadır. Burada belirleyici unsur şirketin sektör isminden çok, başvuruya konu edilen faaliyetlerin 5746 sayılı Kanun kapsamındaki tasarım tanımına uygun olmasıdır.

Fiziki Alan Seçimi

İstanbul’da kira maliyetleri ve şirketlerin farklı lokasyonlarda faaliyet göstermesi nedeniyle Tasarım Merkezi alanının belirlenmesi başvurunun erken aşamasında planlanmalıdır.

Merkezin personel yerleşimini karşılayabilecek büyüklükte olması, diğer şirket birimlerinden ayrıştırılabilmesi, giriş-çıkış takibinin yapılabilmesi ve başvuru dosyasındaki organizasyon yapısının fiilen uygulanmasına imkân vermesi gerekmektedir. Bu nedenle yeni bir ofis kiralanmadan veya mevcut alan Tasarım Merkezi olarak tanımlanmadan önce fiziki uygunluk analizi yapılması faydalı olacaktır.

Lokasyona Bağlı Yaygın Sorular

Tasarım Merkezi kurulabilmesi için şirket merkezinin mutlaka İstanbul’da olması gerekmemektedir. Önemli olan Tasarım Merkezi olarak başvurulan birimin mevzuattaki organizasyon, fiziki alan, personel ve faaliyet şartlarını karşılamasıdır.

Benzer biçimde Tasarım Merkezi kurmak için şirketin mutlaka organize sanayi bölgesinde bulunması şartı da bulunmamaktadır. Dolayısıyla Maslak'taki bir mühendislik ofisi, İkitelli'deki bir sanayi işletmesi veya İstanbul'un farklı bir ilçesindeki tasarım ağırlıklı şirket açısından temel değerlendirme kriteri adres değil; merkezin organizasyonel ve teknik yapısı olacaktır.

Başvuru Süreci ve Gerekli Belgeler

Tasarım Merkezi başvurusu Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına yapılmaktadır. Başvurunun yalnızca form doldurma işlemi olarak değerlendirilmemesi gerekmektedir.

Sağlıklı bir başvuruda süreç genel olarak şu şekilde ilerlemektedir:

1. Ön uygunluk analizi yapılacaktır. Şirket faaliyetleri, personel yapısı, tasarım projeleri ve fiziki alan değerlendirilecektir.
2. Personel uygunluğu kontrol edilecektir. Mezuniyetler, görev tanımları, projelerdeki roller ve tam zaman eşdeğer personel yapısı analiz edilecektir.
3. Tasarım projeleri yapılandırılacaktır. Devam eden projelerin amaç, teknik içerik, iş paketleri, çıktılar ve tasarım niteliği bakımından dosyaya uygun şekilde tanımlanması sağlanacaktır.
4. Organizasyon ve fiziki alan kurgulanacaktır. Tasarım Merkezi organizasyon şeması, personel yerleşimi ve fiziki sınırlar oluşturulacaktır.
5. Başvuru dosyası ve ekleri hazırlanacaktır.
6. AGTM Portal açılışı yapılacaktır.
7. Başvuru Bakanlığa iletilecektir.
8. Bakanlık ön incelemesi ve Değerlendirme ve Denetim Komisyonu süreci yürütülecektir.

Yönetmeliğe göre Bakanlık başvuru dosyasını öncelikle eksiklik bakımından 5 iş günü içerisinde incelemektedir. Eksiklik bulunması halinde işletmeye bildirim yapılmakta ve eksikliklerin en geç 15 iş günü içerisinde tamamlanması istenmektedir. Eksiksiz hâle gelen başvuru Değerlendirme ve Denetim Komisyonuna sunulmakta ve Komisyon tarafından en geç 30 iş günü içerisinde karara bağlanmaktadır. Bu süreler mevzuattaki değerlendirme süreleridir. Şirket içerisinde başvuru öncesi yapılacak hazırlıkların süresi; personel yapısının, projelerin ve mevcut dokümantasyonun durumuna göre farklılaşacaktır.

Belge Sonrası Yükümlülükler ve En Sık 5 Hata

Tasarım Merkezi Belgesinin alınması sürecin sonu değildir.

Merkezin faaliyetleri, personeli, projeleri ve yararlanılan teşviklerin mevzuata uygunluğu belge sonrasında da takip edilmektedir.

Yönetmelik kapsamında merkezlerin yürüttüğü faaliyetlere ilişkin yıllık faaliyet raporları, ilgili takvim yılını izleyen yılın en geç Mayıs ayı içerisinde Bakanlığa sunulmaktadır. Ar-Ge ve Tasarım Merkezleri ayrıca Değerlendirme ve Denetim Komisyonu tarafından en geç üç yılda bir denetlenmektedir.

Tasarım Merkezlerinde uygulamada özellikle şu beş konu kritik olmaktadır;

1. Personel sayısının yalnızca kişi sayısı üzerinden takip edilmesi

Tam zaman eşdeğer hesabı dikkate alınmadan personel sayısının yeterli kabul edilmesi risk oluşturmaktadır.

2. Her ürün geliştirme işinin tasarım projesi olarak değerlendirilmesi

Rutin müşteri talepleri, standart revizyonlar ve sistematik tasarım niteliği taşımayan çalışmaların proje portföyüne dahil edilmesi değerlendirme sırasında sorun oluşturabilmektedir.

3. Proje-personel ilişkisinin kurulamaması

Personelin hangi projede, hangi görev kapsamında ve ne kadar süre çalıştığının izlenebilir olması gerekmektedir.

4. Fiziki alan değişikliklerinin kontrolsüz yapılması

Merkezin taşınması, alanının değiştirilmesi veya şirket organizasyonunun yeniden yapılandırılması halinde mevzuat kapsamındaki bildirim ve uygunluk süreçlerinin takip edilmesi gerekmektedir.

5. Belge alındıktan sonra raporlama sisteminin zayıflaması

Başvuru döneminde oluşturulan proje ve personel takip sisteminin belge sonrasında da sürdürülebilir olması gerekmektedir. Bakanlığın denetim rehberinde personel sayısı, destek personeli sınırları ve tam zaman eşdeğer hesapları denetim başlıkları arasında açık biçimde yer almaktadır.

Bee Advise Tasarım Merkezi Kurulumunda Nasıl Destek Olur?

Bee Advise, Tasarım Merkezi kurulumu öncesinde şirketin mevcut yapısını yalnızca başvuru formu açısından değil, merkezin belge sonrasında sürdürülebilir biçimde yönetilebilmesi açısından değerlendirmektedir.

İlk aşamada şirketin Tasarım Merkezi şartlarına uygunluğu analiz edilmekte; personel sayısı ve personel nitelikleri, yürütülen tasarım projeleri, organizasyon yapısı ve fiziki alan değerlendirilmektedir.

Uygunluk analizinin ardından Tasarım Merkezi başvurusuna esas proje yapısı, personel organizasyonu, görev tanımları, süreç dokümantasyonu ve başvuru dosyası oluşturulmaktadır. Bakanlık değerlendirme sürecinde ortaya çıkabilecek revizyon ve ek bilgi talepleri de başvurunun bütünlüğü korunarak takip edilmektedir.

Bee Advise'nin hem Ar-Ge Merkezi hem Tasarım Merkezi danışmanlığı sunması, özellikle faaliyetleri iki farklı nitelik taşıyan işletmeler açısından önem kazanmaktadır.

Şirket bünyesindeki faaliyetlerin hangilerinin Ar-Ge, hangilerinin tasarım kapsamında değerlendirilmesi gerektiği başvuru öncesinde analiz edilerek yanlış merkez yapılanmasının önüne geçilebilmektedir.

İstanbul’da Tasarım Merkezi kurmayı planlayan işletmeler açısından danışmanlık sürecinin en önemli çıktısı yalnızca Tasarım Merkezi Belgesinin alınması olmayacaktır. Personel, proje, teşvik ve raporlama sisteminin denetim dönemlerinde de sürdürülebilecek şekilde kurulması hedeflenecektir.

Sık Sorulan Sorular

Tasarım merkezi kurmak için minimum kaç personel gerekir?

Mevcut mevzuat kapsamında Tasarım Merkezi kurulabilmesi için en az 10 tam zaman eşdeğer tasarım personeli istihdam edilmesi gerekmektedir. Buradaki kriter toplam şirket çalışanı sayısı değil, Tasarım Merkezi kapsamında değerlendirilebilecek tam zaman eşdeğer tasarım personeli sayısıdır.

Küçük bir tasarım ofisi Tasarım Merkezi kurabilir mi?

Şirketin büyüklüğü tek başına engel oluşturmamaktadır. Ancak Tasarım Merkezi için gereken asgari tam zaman eşdeğer tasarım personeli, proje yapısı, organizasyon ve fiziki alan şartlarının karşılanması gerekmektedir. Bu nedenle 10 kişinin altında tasarım personeline sahip çok küçük bir ofis mevcut personel yapısıyla Tasarım Merkezi kriterini karşılamayacaktır.

Tasarım Merkezi Belgesi ne kadar sürede alınır?

Mevzuatta Bakanlığın başvuruyu eksiklik yönünden incelemesi için 5 iş günü öngörülmektedir. Eksiksiz veya eksikleri tamamlanmış başvuruların Değerlendirme ve Denetim Komisyonu tarafından en geç 30 iş günü içerisinde karara bağlanması düzenlenmektedir. Ancak toplam proje takvimi yalnızca bu sürelerden oluşmamaktadır. Başvuru öncesinde şirketin personel, proje ve fiziki alan yapısının hazırlanması için gereken süre firmadan firmaya değişmektedir.

Tasarım Merkezi kurmanın maliyeti nedir?

Tasarım Merkezi Belgesi için değerlendirme yalnızca sabit bir “başvuru maliyeti” üzerinden yapılmamalıdır. Şirket açısından asıl maliyet yapısını; gerekli personel organizasyonu, uygun fiziki alan, proje ve zaman takip altyapısı, şirket içi idari hazırlıklar ve alınması halinde danışmanlık hizmetlerinin kapsamı oluşturmaktadır. Ek olarak başvuru harcı da göz önünde bulundurulmalıdır.

Ar-Ge Merkezi olan bir şirket ayrıca Tasarım Merkezi kurabilir mi?

Şirket içerisinde hem Ar-Ge hem tasarım niteliği taşıyan yeterli faaliyet, personel ve proje bulunması halinde iki farklı merkez yapılanması gündeme gelebilmektedir. Ancak personel, projeler, giderler, organizasyon ve fiziki yapının ilgili mevzuata uygun biçimde ayrıştırılması gerekmektedir. Bu nedenle iki merkezin birlikte planlandığı yapılarda ön uygunluk analizinin yalnızca personel sayısına göre yapılmaması önem taşımaktadır.

İstanbul'da Tasarım Merkezi danışmanlığı nereden alınabilir?

İstanbul’da Tasarım Merkezi danışmanlığı alınırken danışmanın yalnızca başvuru dosyası hazırlayıp hazırlamadığına değil; personel uygunluğu, proje yapılandırması, fiziki alan, teşvik hesapları, Bakanlık değerlendirmesi ve belge sonrası yıllık raporlama süreçlerinde de destek sunup sunmadığına bakılması gerekmektedir.

Bee Advise, İstanbul'daki işletmeler için Tasarım Merkezi kurulumu, Ar-Ge Merkezi kurulumu ve belge sonrası yönetim süreçlerinde danışmanlık sağlamaktadır.

Hem Ar-Ge Merkezi hem Tasarım Merkezi danışmanlığı veren firmalar var mı?

Evet. Özellikle şirketin faaliyetlerinin Ar-Ge ve tasarım arasında doğru sınıflandırılması açısından her iki mevzuata hâkim danışmanlık yapılarının tercih edilmesi avantaj sağlamaktadır.

Bee Advise bünyesinde hem Ar-Ge Merkezi hem Tasarım Merkezi süreçlerinin birlikte değerlendirilmesi sayesinde şirketin hangi model için daha uygun olduğu başvuru öncesinde analiz edilebilmekte; gerekli olması halinde iki yapının ayrı ayrı kurgulanmasına yönelik çalışma yürütülebilmektedir.

Tasarım Merkezi danışmanlık ücreti hangi ölçütlere göre belirlenir?

Danışmanlık kapsamı şirketin mevcut hazırlık seviyesine göre değişmektedir.

Personel uygunluk analizinin kapsamı, mevcut proje sayısı, projelerin yeniden yapılandırılma ihtiyacı, fiziki alan değerlendirmesi, başvuru dosyasının hazırlanması, Bakanlık değerlendirme sürecinin takibi ve belge sonrası raporlama hizmetlerinin kapsama dahil edilip edilmemesi danışmanlık ücretini etkileyen temel unsurlar arasında bulunmaktadır. Bu nedenle sağlıklı bir fiyatlandırma için öncelikle şirketin mevcut Tasarım Merkezi altyapısının analiz edilmesi gerekmektedir.