Huzur hakkı, şirketlerde yönetim görevini üstlenen kişilere, taşıdıkları sorumluluk ve aldıkları kararların karşılığı olarak yapılan ek bir ödemedir. Bu ödeme; yönetim kurulu üyeleri, şirket müdürleri veya şirket sözleşmesiyle yetkilendirilmiş kişilere verilebilir. Amacı ise, yöneticilerin görevleri nedeniyle üstlendikleri risk, emek ve zamanın maddi olarak karşılanmasıdır.
Huzur hakkı, şirketin kâr edip etmemesinden bağımsız olarak belirlenebilir. Ancak mutlaka şirket sözleşmesinde yer almalı ya da genel kurul veya ortaklar kurulu kararıyla resmiyet kazanmalıdır. Ayrıca yapılan her ödeme bordro ile kayıt altına alınmalıdır.
Huzur Hakkı Kimlere Ödenebilir?
Şirket türüne göre huzur hakkı ödemesi yapılabilecek kişiler değişebilir.
Anonim şirketlerde
- Yönetim kurulu başkanı
- Yönetim kurulu üyeleri
Limited şirketlerde
- Şirket müdürleri
- Müdür sıfatıyla görev yapan ortaklar
Diğer şirket yapılarında
- Şirket sözleşmesi veya ortaklar kararıyla belirlenen yetkili kişiler
Önemli olan nokta, huzur hakkı ödenecek kişilerin yetki ve görevlerinin resmi olarak belirlenmiş olmasıdır.
Huzur Hakkı Neden Ödenir?
Huzur hakkının temel amacı, yöneticilerin üstlendikleri sorumlulukların karşılığını vermektir. Şirket yönetiminde alınan kararlar yalnızca günlük operasyonları değil, şirketin mali yapısını, itibarını ve geleceğini de doğrudan etkileyebilir.
Bu nedenle huzur hakkı;
- Yönetim sorumluluğunu karşılamak,
- Alınan ticari riskleri dengelemek,
- Harcanan zaman ve emeğin karşılığını vermek,
- Nitelikli yöneticileri şirkette tutmak ve yeni yöneticiler için cazip bir çalışma ortamı oluşturmak amacıyla uygulanmaktadır.
Özellikle aktif şekilde şirket yönetiminde görev alan kişiler için huzur hakkı, maaştan bağımsız ek bir gelir niteliği taşır.
Huzur Hakkı Nasıl Hesaplanır?
Huzur hakkı hesaplanırken belirlenen tutar brüt ücret üzerinden değerlendirilir. Ödeme sırasında yürürlükteki mevzuata göre gerekli vergi kesintileri uygulanır.
Hesaplamada genel olarak şu unsurlar dikkate alınır:
- Brüt huzur hakkı tutarı esas alınır.
- Gelir Vergisi hesaplanır.
- Damga Vergisi kesilir.
- Gelir vergisi oranı, kişinin kümülatif vergi matrahına göre değişebilir.
- Düzenlenen bordro doğrultusunda net ödeme hesaplanır.
Dolayısıyla huzur hakkı hesaplamasında hem şirketin hem de ödeme yapılan kişinin mevcut vergi durumu birlikte değerlendirilmelidir.
Huzur Hakkının Vergisel Boyutu
Huzur hakkı, ücret kapsamında değerlendirilen bir ödemedir. Bu nedenle gelir vergisi ve damga vergisine tabidir.
Vergilendirme yapılırken;
- Kişinin diğer ücret gelirleri,
- Kümülatif vergi matrahı,
- Güncel gelir vergisi tarifesi
birlikte dikkate alınır.
Bu nedenle her şirket ve her yönetici için ortaya çıkacak net ödeme farklı olabilir.
TEKMER ve Teknoparklarda Huzur Hakkı ve Teşvikler
TEKMER ve teknoparklarda faaliyet gösteren şirketlerde; firma sahibi, ortak veya yönetim kurulu üyelerinin proje kapsamında fiilen çalışması ve proje ile uyumlu bir eğitim veya mesleki niteliğe sahip olması halinde, huzur hakkı ödemeleri teşvikler açısından ayrıca değerlendirilebilir.
Teknoparklarda, 4691 sayılı Kanun kapsamında şartları sağlayan Ar-Ge, yazılım ve tasarım personeline yönelik çeşitli vergi ve sigorta teşvikleri bulunmaktadır. Projede fiilen görev alan ortak veya yönetim kurulu üyelerinin de durumları, sahip oldukları nitelikler ve çalışma şekilleri dikkate alınarak bu teşviklerden yararlanma imkânı değerlendirilebilir. TEKMER’lerde ise ilgili destek ve teşviklerin, projenin ve kişinin şartlarına göre ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
4691 sayılı Kanun kapsamında gelir vergisi ve damga vergisi teşviki %100 oranında uygulanmaktadır. 5746 sayılı Kanun kapsamında ise gelir vergisi teşviki %80, damga vergisi teşviki %100 oranında uygulanmaktadır.
5746 sayılı Kanun açısından da huzur hakkı ödemeleri ayrıca değerlendirilmelidir. Huzur hakkı, Gelir Vergisi Kanunu kapsamında ücret niteliğinde değerlendirilebilir. Ancak 5746 sayılı Kanundaki teşviklerden yararlanılabilmesi için yalnızca ödemenin huzur hakkı olarak yapılması yeterli değildir. Kişinin 5746 sayılı Kanun kapsamında Ar-Ge, tasarım veya destek personeli niteliğini taşıması ve ödemenin bu kapsamda yürüttüğü çalışmalar karşılığında yapılması gerekir. Bu nedenle ortak veya yönetim kurulu üyelerine yapılan huzur hakkı ödemelerinde, kişinin statüsü ve projedeki fiili çalışması ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu nedenle TEKMER ve teknoparklarda huzur hakkı uygulamasında; kişinin projedeki fiili çalışması, eğitim ve mesleki niteliği, ortaklık veya yönetim kurulu statüsü ve SGK durumu birlikte değerlendirilmelidir. Huzur hakkı, bordro, SGK ve proje kayıtlarının birbiriyle uyumlu şekilde yürütülmesi, teşviklerden mevzuata uygun şekilde yararlanılması açısından önem taşır.
Huzur Hakkı Ne Zaman Ödenir?
Huzur hakkı için tek bir ödeme dönemi bulunmaz. Şirketin aldığı karara göre;
- Aylık,
- Üç aylık,
- Altı aylık,
- Yıllık
olarak ödeme yapılabilir. Burada esas olan, ödeme döneminin şirket kararlarında açık şekilde belirtilmiş olmasıdır.
